Dubbelpolige schakelaar slim maken: fase én nul?

Je leest de handleiding goed. Een Shelly Plus 1 heeft één relais, met één ingang I en één uitgang O. Die pool gebruik je voor de fase. De N-klem voedt de module, die schakelt de nulleider van de lamp niet mee. Resultaat: de wandschakelaar was dubbelpolig, de slimme versie is enkelpolig.

Voor buitenverlichting is dat geen detail. Bij een dubbelpolige ‘uit’ hangt er geen fase én geen nul meer aan de armatuur. Bij een enkelpolige ‘uit’ is alleen de fase open. Wie buiten een lamp vervangt, denkt dat het spanningsloos is. Dat is het niet volledig.

Een dubbelpolige lichtschakelaar onderbreekt fase en nulleider in één beweging. In oudere natte of buitenkringen zie je hem vaak: extra isolatie aan de armatuur, niet alleen in de zekeringkast.

In België mag een lichtschakelaar vaak enkelpolig zijn als de automaat van die kring stroomopwaarts wél beide polen kan onderbreken — dat is de praktijk van het AREI voor huishoudelijke verlichting tot 16 A. Sinds 1 juni 2023 hoort op verlichtings- en stopcontactenkringen, ook buiten, een differentieel van 30 mA. Dat is geen vrijbrief om de dubbelpolige schakelaar ‘gewoon’ weg te laten: die isoleert nog altijd de armatuur als je aan de lamp werkt. Dit is geen keuringsadvies. Een elektricien kijkt naar jouw schema, niet naar een forumdraad.

De 2PM (Plus, Pro, Gen4) heeft twee kanalen. Officieel: twee verlichtingskringen op dezelfde fase, of een rolluikmotor. Niet: één last waarvan kanaal 1 de fase is en kanaal 2 de nul.

Twee onafhankelijke relais openen niet als één mechanisch gekoppelde 2-polige schakelaar. Eén contact kan blijven hangen. Dan blijft de fase erop terwijl de nul open is — of omgekeerd. Dat is geen 2-polige isolatie, dat is een fouttoestand. Koop die truc niet.

Plejd REL-01-2P is daarvoor gemaakt. Op de productpagina van Plejd: één relais, 1-polige onderbreking tot 16 A of 2-polige onderbreking tot 13 A — dus L én N van dezelfde last. Afmeting 46 × 46 × 18 mm, achter een bestaande schakelaar of in een verdeeldoos. Twee ingangen voor een drukknop, lichtschakelaar of bewegingssensor. Bedrijfstemperatuur tot −25 °C, nuttig als de doos in een koude garage hangt.

Het is geen Shelly. Plejd praat in een eigen Bluetooth-mesh, via de Plejd-app. Geen lokale MQTT zoals bij Shelly, geen drop-in in Home Assistant zonder extra brug. Wie al een huis vol Shelly heeft, stapt niet ‘even’ over voor één buitenkring. Wie wél een 2-polige inbouwmodule zoekt, is hier aan het juiste type.

Wij hebben Plejd niet in de catalogus en zetten er geen Belgische prijs bij. Kijk op de fabrikantpagina en laat de aansluiting doen door iemand die 230 V buiten mag zetten.

Wie Shelly wil houden, schakelt de last niet met de Shelly. De Shelly schakelt alleen de spoel van een 2-polig installatierelais (contactor) op DIN-rail. Dat relais heeft gekoppelde contacten: fase en nul gaan samen open en dicht. De buitenlamp hangt achter dat relais, niet achter de inbouwmodule in de schakelaar.

De bestaande dubbelpolige schakelaar kan als isolator blijven: aan voor normaal gebruik, uit als je aan de armatuur werkt. De slimme bediening zit dan in de kast, droog, met een bekende 2-polige scheiding. Dat is elektricienswerk, geen inbouwfilmpje.

Philips Hue Lily (€ 248, starterpakket): tuinspots op 24 V, IP65. De 230 V stopt bij de Hue-buitenvoeding, bij voorkeur binnen of in een spatwaterdichte behuizing. De dubbelpolige schakelaar op die voeding laat je aan staan, of je gebruikt hem als werkschakelaar. De slimme bediening zit in de Hue-app, via de Bridge (€ 58). Geen inbouwrelais, geen ombouw van dubbelpolig naar enkelpolig.

Dat helpt alleen als je naar Hue-tuinverlichting mag of wilt. Bestaande 230 V-wandlampen aan de gevel vervang je daar niet mee. Dan blijf je bij 2-polig relais of Plejd.

• De nulleider op een tweede, los relaiscontact zetten ‘omdat het ook schakelt’.
• Een inbouwmodule in een buitenarmatuur of een natte doos schroeven. Die modules zijn inbouw, IP20-achtig, voor een droge schakelaar in huis.
• De differentieel of de automaat in de kast ‘even’ anders zetten zodat de Shelly past.
• Dit stuk als schema gebruiken. 230 V buiten, aarding en 30 mA horen bij een elektricien en, bij een uitbreiding, bij een keuring.